हिमालका लागि जीवन समर्पित गरेका मानिसहरू प्रायः उचाइसँग होइन, आफ्नो सपनासँग संघर्ष गरिरहेका हुन्छन्। उनीहरूका लागि शिखर केवल गन्तव्य होइन, आफूलाई चुनौती दिने एउटा यात्रा हो। त्यही यात्रामा विश्वका सबैभन्दा साहसी पर्वतारोहीमध्ये एक मानिएका नेपाली आरोही निर्मल ‘निम्स दाइ’ पुर्जा ले अन्तिम सास फेरे।
पाकिस्तानको काराकोरम हिमशृंखलामा रहेको विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल ब्रोड पिक (८,०५१ मिटर) आरोहणका क्रममा आएको हिमपहिरोमा परी उनी बेपत्ता भएका थिए। केही दिनसम्मको खोजीपछि उद्धार टोलीले उनको शव फेला पारेको छ। यो समाचारले नेपाल मात्र होइन, विश्व पर्वतारोहण समुदायलाई गहिरो शोकमा डुबाएको छ।
निर्मल पुर्जा सामान्य पर्वतारोही थिएनन्। उनी आधुनिक हिमाल आरोहणको इतिहास बदल्ने व्यक्तित्व थिए। बेलायती सेनाको विशेष फौज (Special Boat Service) बाट हिमालको संसारमा प्रवेश गरेका उनले सन् २०१९ मा विश्वलाई अचम्मित बनाउँदै सात महिनाभन्दा कम समयमा संसारका सबै १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल आरोहण गरेर असम्भव मानिएको कीर्तिमान कायम गरेका थिए। त्यसअघि यही उपलब्धि हासिल गर्न पर्वतारोहीहरूलाई वर्षौँ लाग्ने गर्थ्यो।
उनको यो यात्रालाई विश्वभर चर्चित बनाएको ‘Project Possible’ ले नेपाली पर्वतारोहणको नयाँ परिचय निर्माण गर्यो। त्यसपछि नेटफ्लिक्समा सार्वजनिक भएको “14 Peaks: Nothing Is Impossible” डकुमेन्ट्रीले निम्स दाइलाई विश्वव्यापी पहिचान दिलायो। उनले केवल कीर्तिमान बनाएनन्, हिमाल आरोहणमा नेपाली शेर्पा समुदायको योगदानलाई विश्वमञ्चमा सम्मान दिलाउने अभियान पनि चलाए।
कीर्तिमानभन्दा ठूलो उनको अर्को पहिचान थियो—उद्धारकर्ता। हिमालमा संकटमा परेका धेरै आरोहीको ज्यान बचाउने साहसी निर्णयका कारण उनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सम्मानित भए। उनले धेरै पटक आफ्नो व्यक्तिगत सफलता त्यागेर अरूको जीवन बचाउन प्राथमिकता दिएका थिए। त्यसैले उनी केवल सफल आरोही मात्र होइन, मानवताको प्रतीकका रूपमा पनि चिनिन्थे।
तर विडम्बना, अरूको जीवन बचाउन सधैँ अघि सर्ने यो साहसी आरोही अन्ततः हिमालकै काखमा सधैँका लागि विश्राम लिन पुगे।
ब्रोड पिक संसारका सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण हिमालमध्ये एक मानिन्छ। यहाँको मौसम केही मिनेटमै बदलिन सक्छ। हिमपहिरो, चिसो हावा, गहिरा हिमखाडल र अत्यधिक उचाइले आरोहणलाई जोखिमपूर्ण बनाउँछन्। यही कठिन भूगोलमा आएको हिमपहिरोले निम्स दाइको जीवन यात्रा अन्त्य गरिदियो।
उनको निधनसँगै नेपालले केवल एक सफल पर्वतारोही गुमाएको छैन, विश्वले साहस, नेतृत्व, अनुशासन र असम्भवलाई सम्भव बनाउने प्रेरणाको एउटा असाधारण पात्र गुमाएको छ।
आज संसारभरका पर्वतारोही, उद्धारकर्मी र हिमालप्रेमीहरूले एउटै प्रश्न सोधिरहेका छन्—अब अर्को ‘निम्स दाइ’ कहिले जन्मेला?
तर सायद यसको उत्तर कुनै हिमालको शिखरले दिन सक्छ।
किनभने केही मानिसहरू शरीरले बिदा हुन्छन्, तर उनीहरूले बनाएको इतिहास कहिल्यै समाप्त हुँदैन।
निर्मल ‘निम्स दाइ’ पुर्जाले संसारका सबैभन्दा अग्ला शिखरहरू जिते। अन्ततः एउटा हिमालले उनको यात्रा रोकेको होला, तर उनले संसारलाई दिएको साहस, आत्मविश्वास र प्रेरणा भने कुनै हिमालभन्दा पनि अग्लो भएर सधैँ बाँचिरहनेछ।
