समुद्रमा हाम फालेर युरोप प्रवेश गर्ने प्रयास, बालबालिकादेखि परिवारसम्म जोखिमपूर्ण यात्रामा, स्पेनमा नयाँ आप्रवासी संकट, सीमा सुरक्षा र मानवीय दायित्वमाथि फेरि गहिरो बहस
म्याड्रिड। बिहीबार बिहान भूमध्यसागरको पश्चिमी किनारमा देखिएको दृश्य कुनै चलचित्रको कथा थिएन। समुद्रमा पौडी खेलिरहेका मानिसहरू मनोरञ्जनका लागि पानीमा उत्रिएका थिएनन्। उनीहरू आफ्नो जीवन परिवर्तन गर्ने एउटा सपना बोकेर मृत्यु र जीवनको दोसाँधमा उभिएका थिए।
कसैको काँधमा झोला थियो, कसैले आफ्ना साना बालबालिकालाई हावा भरिएका रबरका ट्युबमा राखेका थिए। केही आमाबाबुले आफ्ना छोराछोरीको हात समातेर समुद्र पार गर्ने प्रयास गरिरहेका थिए। उनीहरूको एउटै लक्ष्य थियो– अफ्रिकाबाट युरोप पुग्ने। तर, त्यो सपना धेरैका लागि समुद्रमै समाप्त भयो।
स्पेनी सञ्चारमाध्यम तथा अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्स, एपी, बीबीसी, एल पाइस, ला भाङ्गार्डिया र आरटीभीईका अनुसार स्पेनको स्वायत्त सहर सेउटा प्रवेश गर्ने क्रममा समुद्रमा कम्तीमा १८ जनाको मृत्यु भएको छ भने सयौँलाई उद्धार गरिएको छ। केही मानिस किनारासम्म पुग्न सफल भए पनि धेरैलाई समुद्रबाट उद्धार टोलीले जीवितै बाहिर निकालेको थियो।
समुद्र फेरि बन्यो सपनाको समाधिस्थल
अफ्रिकाबाट युरोप पुग्ने सबैभन्दा छोटो मार्गमध्ये एक मानिने सेउटा पछिल्ला वर्षहरूमा लगातार आप्रवासीहरूको केन्द्र बनेको छ। मोरक्कोसँग जोडिएको यो स्पेनी भूभाग युरोपेली संघको बाह्य सीमा भएकाले यसको रणनीतिक महत्व अत्यन्त ठूलो छ।
यसपटक पनि हजारौँ मानिसले समुद्रको जोखिमपूर्ण बाटो रोजे। सार्वजनिक भएका भिडियोमा मानिसहरू पौडी खेल्दै, रबरका ट्युब र अस्थायी फ्लोटको सहारामा समुद्र पार गरिरहेको देखिन्छ। कतिपयले सीमा तारबार हुँदै प्रवेश गर्ने प्रयाससमेत गरेका थिए। स्थानीय प्रशासनका अनुसार पछिल्ला दिनहरूमा मात्रै एक हजार पाँच सयभन्दा बढी मानिस समुद्री मार्ग हुँदै सेउटा पुगेका छन्। बिहीबार मात्रै दुईदेखि तीन हजार मानिस प्रवेश गरेको अनुमान गरिए पनि यसको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।
एकाएक बढेको आप्रवासी चापपछि सेउटाका स्वागत केन्द्रहरू भरिएका छन्। सयौँ मानिस सडकमा रात बिताउन बाध्य भएका छन्। स्थानीय प्रशासनले यसलाई मानवीय तथा सुरक्षा संकट घोषणा गर्दै स्पेनको केन्द्र सरकारसँग तत्काल राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा गर्न माग गरेको छ।
यसबीच स्पेन सरकारले सेना, थप सुरक्षाकर्मी तथा उद्धार टोली परिचालन गरेको छ। प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेज र गृहमन्त्री फर्नान्डो ग्रान्दे–मार्लास्काले घटनाको प्रत्यक्ष निगरानी गरिरहेका छन्।
किन रोजे हजारौँले यही समुद्री मार्ग?
विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको संकटको एउटा प्रमुख कारण स्पेनको सर्वोच्च अदालतको हालैको फैसला पनि हुन सक्छ। यस महिनाको सुरुआतमा सर्वोच्च अदालतले समुद्रबाट सेउटा वा मेलिल्ला पुगेका आप्रवासीलाई आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा नगरी तत्काल मोरक्को फर्काउन नमिल्ने फैसला गरेको थियो।
स्पेनको गृह मन्त्रालयले भने मानव तस्करीका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालले यही फैसलालाई गलत रूपमा प्रचार गर्दै “अहिले स्पेन प्रवेश गर्न सजिलो भएको” सन्देश फैलाएर युवाहरूलाई समुद्री मार्ग रोज्न उक्साएको आरोप लगाएको छ। यद्यपि मानवअधिकारकर्मीहरूले अधिकांश आप्रवासीलाई अदालतको फैसलाबारे जानकारी नै नभएको दाबी गरेका छन्।
समुद्रमा बढ्दै गएको मृत्युको श्रृङ्खला
यो दुर्घटना एउटा दिनको मात्र होइन। सेउटाका स्थानीय सरकार प्रमुख हुआन जेसुस भिभासका अनुसार पछिल्ला केही महिनामा मात्रै सेउटाको समुद्री क्षेत्रमा ६० जनाभन्दा बढी शव फेला परिसकेका छन्। यसले युरोप पुग्ने प्रयासमा समुद्र अझै पनि हजारौँ आप्रवासीका लागि सबैभन्दा ठूलो जोखिम बनेको स्पष्ट देखाएको छ।
युरोपमा फेरि चर्कियो आप्रवासन बहस
घटनापछि युरोपेली राजनीतिमा पनि तीव्र प्रतिक्रिया देखिएको छ। इटालीकी प्रधानमन्त्री जियोर्जिया मेलोनीले सेउटाको अवस्थालाई “अत्यन्त चिन्ताजनक” भन्दै अनियन्त्रित गैरकानुनी आप्रवासन युरोपेली सुरक्षामाथिको प्रत्यक्ष चुनौती भएको बताएकी छन्।
उनले आवश्यक परे स्पेनसँगको शेन्जेन क्षेत्रभित्र अस्थायी सीमा जाँच पुनःस्थापना गर्ने विकल्पसमेत खुला रहेको संकेत गरेकी छन्। युरोपेली संघभित्र पनि फ्रन्टेक्समार्फत थप सीमा सुरक्षा, प्राविधिक सहयोग तथा संयुक्त निगरानी विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
सन् २०२१ को संकटको पुनरावृत्ति?
विश्लेषकहरूले अहिलेको अवस्थालाई सन् २०२१ को सेउटा सीमा संकटसँग तुलना गरेका छन्। त्यतिबेला दुई दिनमै आठ हजारभन्दा बढी मानिस सेउटा प्रवेश गरेका थिए। त्यस घटनाले स्पेन–मोरक्को सम्बन्धमा गम्भीर कूटनीतिक तनाव सिर्जना गर्नुका साथै युरोपेली संघभर सीमा सुरक्षाबारे ठूलो बहस निम्त्याएको थियो।
(स्रोत: Reuters, Associated Press, BBC, El País, La Vanguardia, RTVE)
