न्युजिल्याण्डमा नर्सको संख्या थप गरिएको बारेमा स्वास्थ्यमन्त्री सिमोन ब्राउनले बोले झुट

वेलिङ्टन । न्युजिल्याण्डमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारले २ हजारभन्दा बढी नयाँ नर्स थपेको दाबी गरिरहेका बेला पछिल्लो तथ्यांकले सन् २०२४ मार्चदेखि २०२६ मार्चसम्म हेल्थ न्युजिल्याण्डमा पूर्णकालीन समकक्ष (FTE) नर्सको संख्या ५४ जनाले मात्रै बढेको देखाएको छ।

बुधबार संसद्मा भएको प्रश्नोत्तरका क्रममा विपक्षी लेबर पार्टीकी आयेशा भेरलले स्वास्थ्यमन्त्री सिमोन ब्राउनलाई मार्च २०२४ देखि मार्च २०२६ सम्म हेल्थ न्युजिल्याण्डका पूर्णकालीन नर्सको खुद वृद्धि ५४ मात्रै भएको हो कि होइन भनेर प्रश्न गरेकी थिइन्। पटक–पटकको प्रश्नपछि मन्त्री ब्राउनले अन्ततः ‘हो’ भन्दै स्वीकार गरेका थिए।

यसअघि प्रधानमन्त्री क्रिस्टोफर लक्सनले सरकार गठन भएयता स्वास्थ्य प्रणालीमा २ हजार १०० भन्दा बढी नर्स थपिएको दाबी गर्दै आएका छन्। तर, स्वास्थ्य क्षेत्रको कर्मचारीसम्बन्धी तथ्यांकले सरकारको दाबी र पछिल्लो दुई वर्षको वास्तविक FTE वृद्धि फरक देखाएको छ।

हेल्थ न्युजिल्याण्डको तथ्यांकअनुसार सन् २०१७ डिसेम्बरमा सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीमा पूर्णकालीन समकक्ष नर्सको संख्या २१ हजार ९१८ थियो। सन् २०२० डिसेम्बरसम्म यो संख्या बढेर २४ हजार ५५२ पुगेको थियो। तीन वर्षमा २ हजार ६३४ अर्थात् करिब १२ प्रतिशत वृद्धि भएको थियो।

त्यसैगरी, सन् २०२३ डिसेम्बरमा नर्सको संख्या २८ हजार २०६ पुगेको थियो। सन् २०२० देखि २०२३ सम्म तीन वर्षमा ३ हजार ६५४ नर्स अर्थात् १४.९ प्रतिशत वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाउँछ।

मार्च २०२६ सम्मको पछिल्लो तथ्यांकमा भने पूर्णकालीन समकक्ष नर्सको संख्या २९ हजार ४५८ पुगेको छ। सन् २०२३ डिसेम्बरदेखि करिब साढे दुई वर्षको अवधिमा १ हजार २५२ नर्स थपिएका छन्, जुन ४.४ प्रतिशत वृद्धि हो।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा नर्सको संख्या बढाउन नयाँ नियुक्ति मात्र पर्याप्त नहुने तथ्यांकले देखाउँछ। पछिल्ला वर्षमा नर्सको वार्षिक कर्मचारी पलायन दर करिब ८ देखि १३ प्रतिशतसम्म रहेको छ। यसका कारण कर्मचारी संख्या स्थिर राख्न मात्रै प्रत्येक वर्ष करिब ३ हजार ५०० नर्स अर्थात् ३ हजार FTE बराबर नयाँ जनशक्ति नियुक्त गर्नुपर्ने अवस्था रहेको बताइएको छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा कर्मचारी नियुक्ति प्रक्रिया पनि तत्काल पूरा नहुने भएकाले कुनै सरकारको कार्यकालमा देखिएको कर्मचारी वृद्धिको सम्पूर्ण श्रेय त्यही सरकारलाई दिन कठिन हुने जनाइएको छ। नियुक्तिका लागि स्वीकृति, पद विज्ञापन, आवेदन छनोट, अन्तर्वार्ता, सन्दर्भ जाँच तथा नयाँ कर्मचारीको उपलब्धतासम्म लामो समय लाग्न सक्छ।

सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रमा हजारौँ नर्सका लागि पद खुला गरेको दाबी गरे पनि तीमध्ये कति नियुक्त भए र समग्र कर्मचारी संख्यामा कस्तो प्रभाव परेको छ भन्ने विषयलाई छुट्टै हेर्नुपर्ने देखिएको छ।

पछिल्लो विवादले संसद्मा प्रस्तुत गरिने तथ्यांकलाई कुन समयावधि र कुन आधारमा तुलना गरिएको छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुने देखाएको छ। नर्सको कुल संख्या र पूर्णकालीन समकक्ष (FTE) संख्या फरक हुने भएकाले तथ्यांक प्रस्तुत गर्दा दुवैलाई स्पष्ट रूपमा छुट्याउनुपर्ने आवश्यकता पनि देखिएको छ।

न्युजिल्याण्डको स्वास्थ्य प्रणालीमा नर्सको संख्या बढाउने विषय लामो समयदेखि राजनीतिक बहसको प्रमुख मुद्दा रहँदै आएको छ। पछिल्लो तथ्यांकले सरकारको दाबी र वास्तविक कर्मचारी वृद्धिबीचको अन्तरबारे थप बहस सिर्जना गरेको छ।