अकल्याण्ड। नेपाली मौलिकता, गाउँघरको जीवनशैली र पुराना पुस्ताका सम्झनालाई संगीतमार्फत नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने प्रयासस्वरूप डा. रमिल अधिकारीले आफ्नो ‘रमिल क्रिएसन’ युट्युब च्यानलमार्फत नयाँ तीज गीत सार्वजनिक गरेका छन्। तीजको सांस्कृतिक र पारिवारिक भावनालाई केन्द्रमा राखिएको गीतले आधुनिक जीवनशैलीसँगै हराउँदै गएको गाउँघरको सरल जीवन, बाल्यकालका सम्झना र परिवारसँग जोडिएका आत्मीय क्षणलाई गीतका शब्दमार्फत प्रस्तुत गरेको छ।
नेपाली संगीत, संस्कृति र परम्परालाई सिर्जनात्मक माध्यमबाट प्रवर्द्धन गर्दै आएका डा. अधिकारीका लागि यो गीत केवल तीजको अवसरमा सार्वजनिक गरिएको अर्को सांगीतिक प्रस्तुति मात्र नभई विगतको जीवनशैली र वर्तमान पुस्ताबीचको सांस्कृतिक संवाद पनि बनेको छ।
गीतमा समीक्षा अधिकारीको सुमधुर स्वर रहेको छ भने बीना राउत र आलिशा बास्तोलाले अभिनय तथा प्रस्तुति दिएका छन्। गीतको भिडियोमा गाउँघरको परिवेश, बाल्यकालका सम्झना, परिवार, विद्यालय जीवन र नेपाली समाजको पुरानो दैनिकीलाई भावनात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
गीतका शब्दले आजको पुस्तालाई आफ्नै बाल्यकाल र गाउँघरको सम्झनातर्फ फर्काउने प्रयास गरेका छन्। ‘बिहानै उठेर पँधेरामा गइन्थ्यो, सबै जना संगी साथी भेट भइन्थ्यो’ भन्ने भावबाट सुरु हुने गीतले गाउँको बिहान, साथीभाइसँगको आत्मीयता र सरल जीवनको चित्र कोर्छ।
गाउँबाट सहर झरेपछि बदलिएको जीवनलाई गीतले ‘गाउँ घर छोडेर सहरमा झरियो, जमाना नै फेरियो, छक्क परियो’ भन्ने भावमार्फत प्रस्तुत गरेको छ। यी शब्दमा केवल गाउँ छोडेको कथा छैन, समयसँगै बदलिएको जीवनशैलीप्रतिको एउटा भावनात्मक अनुभूति पनि भेटिन्छ।
गीतले आमाबुवासँग जोडिएका बाल्यकालका सम्झनालाई पनि विशेष स्थान दिएको छ। ‘आमा बुवा भन्नुहुन्थ्यो काम सघाउ ए छोरी, हतार हतार स्कुल जान्थ्यौ कपाल नकोरी’ जस्ता शब्दले ग्रामीण परिवारको दैनिकी र बाल्यकालको सहजतालाई सम्झाइदिन्छन्। स्कुल जानुअघि घरको काममा सघाउने, हतारमा तयार हुने र आमाबुवाको माया तथा अनुशासनबीच हुर्किएको पुस्ताको कथा गीतमा सुनिन्छ।
त्यस्तै, ‘बाबा आमा जानुहुन्थ्यो खेतबारी मेलामा, स्कुलबाट आउन पर्थ्यो ठीक्क बेलामा’ भन्ने शब्दले कृषि जीवनमा आधारित नेपाली परिवारको पुरानो दैनिकीलाई झल्काउँछ। अभिभावक खेतबारीमा व्यस्त हुँदा बालबालिकाले आफ्नो जिम्मेवारी आफैं सम्हाल्ने त्यो समय अहिलेका पुस्ताका लागि सम्झनाको कथा बनेको छ।
गीतको अर्को भावनात्मक पक्ष ग्रामीण जीवनमा प्रचलित खानपान र विद्यालय जाने शैलीसँग जोडिएको छ। ‘रोटी मकै घरमै खाजा बनाई खाइन्थ्यो, बिना जुत्ता चप्पल पनि स्कुल गइन्थ्यो’ भन्ने शब्दले आजको सुविधासम्पन्न जीवनसँग तुलना गर्दा विगतको संघर्ष, सादगी र आत्मनिर्भर जीवनशैलीलाई सम्झाइदिन्छ।
डोकोमा गाग्री बोकेर टाढाको धाराबाट पानी ल्याउने ग्रामीण महिलाको दैनिकीलाई पनि गीतले शब्दमा उतारेको छ। ‘डोकोभित्र गाग्रीमा भरी पानी बोकेर, बल्ल बल्ल घर आइन्थ्यो हात टेकेर’ भन्ने पंक्तिले गाउँघरका महिलाले दैनिक जीवनमा भोगेको श्रम र संघर्षलाई निकै सरल तर प्रभावकारी ढंगले प्रस्तुत गर्छ।
यसरी हेर्दा गीत तीजको परम्परागत रमाइलो र नाचगानमा मात्र सीमित छैन। यसले एउटा पुस्ताले बाँचेको जीवन अर्को पुस्तालाई सुनाउने सांगीतिक दस्तावेजको रूप पनि लिएको छ। गाउँघरको पँधेरो, खेतबारी, स्कुल, मकै–रोटी, डोको–गाग्री र आमाबुवाको सम्झनालाई एउटै कथामा जोड्दै गीतले नेपाली ग्रामीण जीवनको एउटा पुरानो तस्वीर दर्शकसामु ल्याएको छ।
गीतको भिडियोको विशेष आकर्षणमध्ये १० वर्षीया प्रबलीन अधिकारी पनि हुन्। डा. रमिल अधिकारीकी छोरी प्रबलीन न्युजिल्यान्डमै जन्मिएर हुर्किएकी हुन्। नेपाली सांस्कृतिक गीतको भिडियोमा उनको यो दोस्रो सहभागिता हो।
नेपालभन्दा टाढा आओटिआरोआ न्युजिल्यान्डमा जन्मिएर हुर्किएकी प्रबलीनको नेपाली सांस्कृतिक प्रस्तुतिमा सहभागिताले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो भाषा, संस्कृति, परम्परा र पहिचानसँग जोड्ने प्रयासलाई प्रतिनिधित्व गर्छ। उनको सहभागिताले नेपाल र न्युजिल्यान्डबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धसँगै नेपाली पहिचानको पुस्तान्तरणलाई पनि सुन्दर रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
प्रवासी नेपाली समुदायका लागि गीतको भाव अझ विशेष बन्न सक्छ। विदेशमा बस्दा भौतिक रूपमा गाउँघरबाट टाढा भए पनि बाल्यकालका सम्झना, आमाबुवाको आवाज, साथीभाइसँग बिताएका दिन र गाउँको बाटो, पँधेरो तथा खेतबारीको दृश्य मनमा भने उस्तै रहने गर्छन्। यही भावलाई गीतले संगीतको माध्यमबाट पुनः जीवन्त बनाउने प्रयास गरेको छ।
गीतको अन्त्यतिर आउने ‘गाउँले जीवन यस्तै नै छ अझै पनि गाउँतिर, जागयनि नि दुःख सुख सधैं फिरफिर’ भन्ने भावले ग्रामीण जीवनमा रहेको सुख–दुःखको निरन्तरतालाई समेट्छ। समय बदलियो, मानिस सहर र विदेश पुगे, जीवनशैली फेरियो तर गाउँको आत्मीयता र सम्बन्धको भाव अझै बाँकी रहेको सन्देश गीतले दिन खोजेको छ।
डा. अधिकारीका लागि यो सिर्जना एउटा गीत सार्वजनिक गर्ने कार्यमा मात्र सीमित छैन। नेपाली संस्कृति, संगीत र परम्परालाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने तथा विदेशमा हुर्किरहेका नेपाली बालबालिकालाई आफ्नो पहिचानसँग जोड्ने एउटा निरन्तर प्रयासका रूपमा यसलाई लिन सकिन्छ।
‘संगीतले पुस्तालाई जोड्छ, संस्कृतिले मनलाई जोड्छ’ भन्ने भावलाई आत्मसात् गर्दै सार्वजनिक गरिएको यो तीज गीतले एकातिर तीजको उत्सवलाई सांगीतिक रंग दिएको छ भने अर्कोतिर पुरानो गाउँघर, बाल्यकाल र नेपाली जीवनको सरलतालाई सम्झनाको पर्दामा उतारेको छ।
