काठमाडौं । नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा गत बुधबार आएको विनाशकारी बाढी र पहिरोपछि नेपाल र चीनतर्फ गरी १ हजार ६०० भन्दा बढी मानिस अझै बेपत्ता रहेको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ। बेपत्तामध्ये ठूलो संख्या विदेशी नागरिकको रहेको छ। नेपालतर्फ मात्रै ५१७ विदेशी पर्यटकसहित ३३ देशका नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ। चीनको तिब्बततर्फ पनि २६० विदेशी नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
नेपालतर्फ बेपत्ता विदेशीमध्ये भारतीय नागरिकको संख्या सबैभन्दा धेरै छ। नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार १७८ भारतीय नागरिक बेपत्ता छन्। त्यसपछि अमेरिकाका कम्तीमा ६५, युक्रेनका ५३, मलेसियाका ५१, अस्ट्रेलियाका ३५, बेलायतका ३३ र क्यानडाका २५ नागरिक बेपत्ता रहेको विवरण छ। दक्षिण कोरियाका नौ जना सम्पर्कविहीन छन् भने थप १० जना प्रभावित क्षेत्रमा फसेका छन्। सिंगापुरका नौ, जर्मनी र रुसका आठ–आठ तथा दक्षिण अफ्रिका र लाट्भियाका छ–छ नागरिक पनि बेपत्ताको सूचीमा छन्। जापान र न्युजिल्याण्डका कम्तीमा पाँच–पाँच नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको जनाइएको छ।
यद्यपि, बाढीबाट सञ्चार, सडक तथा पुल संरचनामा व्यापक क्षति भएकाले विभिन्न देशका सरकारी निकायले सार्वजनिक गरेका तथ्यांक र नेपालका निकायले संकलन गरेको विवरणमा केही फरक देखिएको छ। उद्धार तथा पहिचानको काम अघि बढ्दै जाँदा बेपत्ताको संख्या परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।
भारतद्वारा आफ्ना नागरिकको खोजी तीव्र
भारतका १७८ नागरिक बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक भएपछि भारतीय अधिकारीहरूले नेपालका सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी संकलन गरिरहेका छन्। पछिल्लो विवरणअनुसार करिब १०० भारतीय नागरिक फेला परेको जानकारी पनि सार्वजनिक भएको छ। भारतीय दूतावास तथा सम्बन्धित अधिकारीहरूले नेपालका उद्धार निकायसँग समन्वय गरिरहेका छन्।
बेपत्ता भारतीयमध्ये धेरैजसो कैलाश–मानसरोवर यात्रामा रहेका तीर्थयात्री रहेको बताइएको छ। त्यसैले परिवार तथा आफन्तले दूतावास र सरकारी निकायमार्फत आफ्ना सदस्यको अवस्थाबारे जानकारी मागिरहेका छन्।
अमेरिकाले आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी संकलन गर्दै
अमेरिकाका कम्तीमा ६५ नागरिक बेपत्ता रहेको नेपाल पर्यटन बोर्डको विवरण छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले प्रभावित अमेरिकी नागरिकबारे आफू जानकार रहेको जनाएको छ। अमेरिकी कूटनीतिक अधिकारीहरूले नेपालका सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी लिइरहेका छन्।
अस्ट्रेलियाका ३५ नागरिक बेपत्ता
अस्ट्रेलियाका कम्तीमा ३४ देखि ३५ नागरिक बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। अस्ट्रेलियाली विदेशमन्त्री पेनी वङले नेपालसँग समन्वय गर्दै बेपत्ता नागरिकको अवस्था पत्ता लगाउने प्रयास भइरहेको बताएकी छन्। अस्ट्रेलियाली अधिकारीहरूले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका आफ्ना नागरिकको पहिचान र अवस्थाबारे जानकारी संकलन गरिरहेका छन्।
बेपत्ता अस्ट्रेलियालीमध्ये केही कैलाश–मानसरोवर यात्रामा सहभागी थिए। एक समूहमा १५ जना अस्ट्रेलियाली नागरिक रहेको र उनीहरू धार्मिक यात्राका क्रममा प्रभावित क्षेत्रमा पुगेको विवरण छ।
बेलायतले खोजी र उद्धारमा सहयोग प्रस्ताव
बेलायतका ३३ नागरिक बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। बेपत्तामध्ये १३ वर्षीया बालिकासमेत रहेको जनाइएको छ। बेलायती अधिकारीहरूले नेपालमा रहेका आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी संकलन गरिरहेका छन्।
यसैबीच, बेलायतले नेपालको बाढी तथा पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा सहयोगका लागि ५० लाख पाउन्ड उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरेको छ। बेलायतले आवश्यक परे आपत्कालीन उद्धार तथा प्रतिक्रिया टोली नेपाल पठाउनसमेत प्रस्ताव गरेको जनाएको छ।
जापानले आफ्ना नागरिकको खोजी गर्न आग्रह
जापानका प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीका अनुसार नेपालमा रहेका पाँच जापानी नागरिकसँग सम्पर्क हुन नसकेपछि जापानी दूतावासले उनीहरूको खोजी तथा अवस्थाबारे जानकारी लिन पहल गरिरहेको छ। दूतावासले नेपाली अधिकारीसँग समन्वय गरी नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी संकलन गरिरहेको छ।
मलेसियाका ५१ देखि ५५ नागरिक सम्पर्कविहीन
मलेसियाका कम्तीमा ५१ नागरिक नेपालमा बेपत्ता रहेको नेपाल पर्यटन बोर्डको विवरण छ। मलेसियाको विदेश मन्त्रालयमा भने ५५ नागरिक सम्पर्कविहीन भएको जानकारी पुगेको जनाइएको छ। मलेसियाली दूतावासले नेपालका सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्दै आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी खोजिरहेको छ।
न्युजिल्याण्डका पाँच नागरिक पनि बेपत्ता
न्युजिल्याण्डको विदेश मन्त्रालय तथा व्यापार मन्त्रालयका अनुसार सम्पर्कविहीन पाँच जनामध्ये चार जनाको पहिचान भएको छ भने एक जनाको पहिचान हुन बाँकी रहेको छ। सम्पर्कविहीन हुनेमा अस्ट्रेलियामा बस्दै आएकी सुहासिनी रेड्डी, अकल्यान्डका देजान कुज्मिच तथा ह्यामिल्टनमा बस्दै आएका दम्पती मिहिर पटेल र किन्नारी पटेल रहेका छन्। पाँचौँ न्युजिल्याण्डवासीको पहिचान भने सार्वजनिक गरिएको छैन।
न्युजिल्याण्डको विदेश मन्त्रालय तथा व्यापार मन्त्रालयले पाँच जना न्युजिल्याण्डवासी सम्पर्कविहीन रहेको पुष्टि गर्दै उनीहरूका परिवारलाई कन्सुलर अधिकारीहरूले आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराइरहेको जनाएको छ।
नेपालमा सेना, प्रहरी र हेलिकोप्टरबाट खोजी
विदेशी नागरिकसहित बेपत्ता सबैको खोजीका लागि नेपालमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका टोली परिचालन भएका छन्। सडक तथा पुल बगाएकाले कतिपय प्रभावित क्षेत्रमा स्थलमार्गबाट पुग्न कठिन भएपछि हेलिकोप्टरबाट उद्धार र खोजीलाई प्राथमिकता दिइएको छ। नेपाली सेनाका हेलिकोप्टरले प्रभावित क्षेत्रबाट १०० भन्दा बढी मानिसलाई उद्धार गरिसकेको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ।
बाढीले बस्ती, सडक, पुल र सञ्चार संरचना बगाएकाले खोजी कार्य अत्यन्त कठिन बनेको छ। नदीको बहावसँगै बगेका मानिस तथा संरचनाका अवशेष तल्लो क्षेत्रमा पुगेको हुन सक्ने भएकाले त्रिशूली, भोटेकोशी तथा आसपासका नदी किनारमा समेत खोजी विस्तार गरिएको छ।
चीनतर्फ पनि उद्धार टोली परिचालन
चीनको तिब्बतस्थित ग्यिरोङ क्षेत्रमा पनि बाढी र पहिरोले सडक, सञ्चार तथा विद्युत् संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। चिनियाँ अधिकारीहरूले उद्धार तथा खोजीका लागि सैन्य टोलीसमेत परिचालन गरेका छन्। सम्भावित थप जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै प्रभावित क्षेत्रमा थप उद्धार तथा राहतका उपाय अघि बढाइएको छ।
नेपाल र चीन दुवैतर्फ विदेशी नागरिकको ठूलो संख्या प्रभावित भएकाले सम्बन्धित देशका दूतावास तथा कन्सुलर निकायले स्थानीय प्रशासनसँग समन्वय गरी नागरिकको पहिचान, सम्पर्क स्थापना र सुरक्षित उद्धारका लागि पहल गरिरहेका छन्।
बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा अझै सडक र सञ्चार सम्पर्क पूर्ण रूपमा स्थापित हुन नसकेकाले बेपत्ता नागरिकको यकिन अवस्था पत्ता लगाउन समय लाग्ने देखिएको छ। उद्धार टोलीले जीवित व्यक्तिको खोजीलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्दै शव पहिचान र परिवारलाई सूचना उपलब्ध गराउने कामसमेत अघि बढाइरहेका छन्।