काठमाडौं। चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ११ महिनामा नेपालमा भित्रिएको विप्रेषण (रेमिट्यान्स) उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको देशको वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय अवस्थासम्बन्धी प्रतिवेदनअनुसार जेठ मसान्तसम्म विप्रेषण आप्रवाह ३८.२ प्रतिशतले वृद्धि भई २१ खर्ब २० अर्ब ८० करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह तुलनात्मक रूपमा कम रहेको थियो। पछिल्लो तथ्याङ्कले विदेशमा कार्यरत नेपालीबाट आउने रकमले अझै पनि नेपालको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधारका रूपमा आफ्नो भूमिका मजबुत बनाइरहेको देखाएको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार गत जेठ महिनामा मात्रै दुई खर्ब तीन अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ विप्रेषण नेपाल भित्रिएको छ। यो रकम अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा उल्लेख्य रूपमा बढी हो। गत वर्ष जेठ महिनामा एक खर्ब ७६ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ विप्रेषण प्राप्त भएको थियो।
विप्रेषण वृद्धिसँगै खुद द्वितीय आय (खुद ट्रान्सफर) मा पनि उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा खुद द्वितीय आय २३ खर्ब २१ अर्ब सात करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आय १६ खर्ब ६९ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ रहेको थियो।
विप्रेषणको यो वृद्धि वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या निरन्तर उच्च रहनुसँग पनि जोडिएको देखिन्छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार जेठ मसान्तसम्म वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत नयाँ) लिने नेपालीको संख्या तीन लाख ६७ हजार २११ पुगेको छ। त्यस्तै, पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या तीन लाख ५५ हजार ७३५ रहेको छ।
यसले नेपाली श्रमशक्ति विदेशिने क्रम अझै तीव्र रहेको देखाउँछ। वैदेशिक रोजगारीबाट प्राप्त आम्दानीले देशको विदेशी मुद्रा सञ्चिति बलियो बनाउनुका साथै आयात धान्न, बैंकिङ प्रणालीमा तरलता कायम राख्न र लाखौं परिवारको जीवनयापनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ।
अर्थविद्हरूका अनुसार विप्रेषणमा भएको वृद्धि अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेत भए पनि दीर्घकालीन रूपमा उत्पादनमूलक क्षेत्रको विकास र रोजगारी सिर्जनामा ध्यान दिन आवश्यक छ। अहिले पनि नेपालको विदेशी मुद्रा आर्जनको सबैभन्दा ठूलो स्रोत विप्रेषण नै रहेको छ।
राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्याङ्कले विदेशमा कार्यरत नेपालीहरूको कमाइले देशको आर्थिक गतिविधिलाई चलायमान बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको स्पष्ट पारेको छ। रेमिट्यान्स आप्रवाहको निरन्तर वृद्धि, वैदेशिक रोजगारीमा जानेको उच्च संख्या तथा विदेशी मुद्राको बलियो आपूर्तिले नेपालको बाह्य क्षेत्रलाई थप मजबुत बनाएको देखिएको छ।
