अकल्यान्ड एनिभर्सरी डे अकल्यान्ड प्रान्तको स्थापना र ऐतिहासिक सुरुवातको सम्झनामा मनाइने सार्वजनिक बिदा हो। यस दिन अकल्यान्ड, बे अफ प्लेन्टी, नर्थल्याण्ड लगायत केही उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा सार्वजनिक बिदा दिइन्छ।
अकल्यान्ड एनिभर्सरी डेले अकल्यान्डको स्थापना, विकास र यसको सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक महत्वलाई सम्मान गर्दछ। यसले समुदायमा ऐक्यबद्धता, सांस्कृतिक विविधताको सम्मान र इतिहासको सम्झनाको अवसर प्रदान गर्छ।
किन मनाइन्छ?
प्रत्येक वर्ष जनवरीको अन्त्यतिर मनाइने अकल्यान्ड एनिभर्सरी डे को पछाडि लामो ऐतिहासिक पृष्ठभूमि रहेको छ। औपचारिक रूपमा जनवरी २९ अकल्यान्डको स्थापना दिवस मानिन्छ, तर सर्वसाधारणले लामो सप्ताहान्तको सुविधा पाउन सकून् भनेर यो सार्वजनिक बिदालाई सोमबार पारेर मनाउने गरिएको छ।
इतिहासअनुसार सन् १८४१ मा तत्कालीन लेफ्टिनेन्ट–गभर्नर विलियम होब्सन ले जनवरी २९ लाई अकल्यान्डको आधिकारिक एनिभर्सरी दिवस घोषणा गरेका थिए। यो मिति सन् १८४० मा उनी बे अफ आइल्यान्ड्स आइपुगेको दिनको सम्झनामा तय गरिएको हो।
त्यसपछि होब्सनको टोली तट沿沿 यात्रा गर्दै १८ सेप्टेम्बर १८४० मा अकल्यान्ड आइपुगेको थियो। उक्त टोलीमा सर्वेयर–जनरल फेल्टन म्याथ्यु र उनकी पत्नी सारा म्याथ्यु पनि सहभागी थिए, जो आफ्ना विस्तृत डायरी लेखनका कारण चर्चित छिन्। सोही दिन नगाती व्हातुआ का नेताहरूसँग अकल्यान्ड क्षेत्र खरिदसम्बन्धी प्रारम्भिक सम्झौता हस्ताक्षर गरियो र अकल्यान्डलाई न्युजिल्याण्डको राजधानीका रूपमा स्थापना गरियो।
आज धेरैले अकल्यान्ड एनिभर्सरी डे लाई अकल्यान्ड रेजाटा सँग जोडेर सम्झिन्छन्। तर ऐतिहासिक तथ्यअनुसार पहिलो रेजाटा जनवरीमा होइन, सेप्टेम्बर १८४० मै आयोजना गरिएको थियो। सो अवसरमा झण्डा फहराइएपछि सम्मानस्वरूप तोप पड्काइयो, रानीको नाममा शुभेच्छा व्यक्त गरियो, र नाविक, सरकारी अधिकारी तथा माओरी समुदायबीच डुंगा दौड आयोजना गरिएको थियो।
सारा म्याथ्युले सो दिनको घटनाबारे आफ्नो डायरीमा लेखेकी छन्, “यस दिनलाई उत्सवको रूपमा मनाउन डुंगा दौड, नाविकहरूका लागि छुट्टै प्रतिस्पर्धा र स्थानीय माओरी समुदायका लागि क्यानो दौड आयोजना गरिएको थियो, जुन अत्यन्तै भव्य रूपमा सम्पन्न भयो।”
यसपछि केही वर्षसम्म जनवरी २९ का दिन इप्सम क्षेत्रमा घोडदौड आयोजना गरिन्थ्यो। सन् १८५० देखि भने पुनः नौकायन रेजाटा सुरु गरियो। त्यसयता अकल्यान्ड रेजाटा प्रत्येक वर्ष निरन्तर रूपमा आयोजना हुँदै आएको छ। केवल सन् १९०० मा भने दक्षिण अफ्रिकी युद्ध का कारण यो कार्यक्रम रद्द गरिएको थियो।
आज अकल्यान्ड एनिभर्सरी डे केवल सार्वजनिक बिदा मात्र नभई, अकल्यान्डको इतिहास, सांस्कृतिक विविधता र सामुदायिक एकतालाई सम्झने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा मनाइँदै आएको छ।
