टोकियो। जापानको दक्षिणपश्चिमी क्युसु टापुको कुमामोतो प्रान्तमा मङ्गलबार आएको शक्तिशाली भूकम्पमा परी कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको छ भने २४ जनाभन्दा बढी घाइते भएका छन्। भूकम्पका कारण सपिङ मल, औद्योगिक प्रतिष्ठान, सडक, पुल तथा ऐतिहासिक सम्पदामा व्यापक क्षति पुगेको छ भने हजारौँ घरधुरी विद्युत् सेवाबाट वञ्चित भएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत कार्य तीव्र रूपमा जारी रहेको जापानी अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
स्थानीय समयअनुसार मङ्गलबार अपराह्न ४ः२७ बजे आएको भूकम्पको तीव्रताबारे विभिन्न निकायले फरक–फरक विवरण सार्वजनिक गरेका छन्। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजीएस) ले भूकम्प ६.८ म्याग्निच्युड र १० किलोमिटर गहिराइमा केन्द्रित रहेको जनाएको छ भने जापानी अधिकारीहरूले यसको तीव्रता ७.१ म्याग्निच्युड रहेको बताएका छन्।
अधिकारीहरूका अनुसार मृत्यु भएका सबै व्यक्तिको ज्यान प्रत्यक्ष रूपमा भूकम्पकै कारण गएको हो वा होइन भन्ने विषयमा थप पुष्टि गर्ने कार्य जारी छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार सात जना गम्भीर घाइते भएका छन् भने अन्य घाइतेहरूको विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ।
सबैभन्दा ठूलो क्षति कासिमा सहरस्थित एक सपिङ मलमा भएको छ। भूकम्पपछि ग्यास विस्फोट हुँदा भवनको छाना र पर्खाल भत्किएको सरकारी स्रोतले जनाएको छ। मल सञ्चालक कम्पनी ‘एओन’का प्रवक्ताका अनुसार ग्राहक तथा कर्मचारीलाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालिएपछि मात्रै विस्फोट भएको थियो।
स्थानीय प्रशासनका अनुसार उक्त मलबाट आठ जनाको उद्धार गरिएको छ, जसमध्ये पाँच जना घाइते भएका छन्। प्रारम्भिक अनुमानमा २० देखि ३० जना भवनभित्र फसेको आशङ्का गरिए पनि प्रहरीले वास्तविक सङ्ख्या कम रहेको जनाएको छ। भवनभित्र अझै केही कर्मचारी फसेको पुष्टि भए पनि संरचनागत जोखिमका कारण उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
यात्सुशिरोस्थित निप्पोन पेपर इन्डस्ट्रिजको कारखानामा पनि ठूलो क्षति पुगेको छ। कारखानाको धुवाँ निष्कासन संरचनाको एक भाग भत्किएको छ भने त्यहाँ कार्यरत नौ जनाको अवस्थाबारे अझै आधिकारिक जानकारी प्राप्त हुन नसकेको स्थानीय सरकारले जनाएको छ।
भूकम्पका कारण कुमामोतो क्षेत्रमा आगलागी, भवन भत्किने, सडक चर्किने, पुलमा क्षति पुग्ने तथा मालवाहक रेल पल्टिने घटनासमेत भएका छन्। एउटा पैदल यात्रु पुलको एक भाग नदीमा खसेको छ। केही घण्टासम्म बन्द गरिएको कुमामोतो विमानस्थल पुनः सञ्चालनमा आएको भए पनि सिङ्कानसेन उच्चगतिको रेल सेवा अस्थायी रूपमा स्थगित गरिएको थियो। धेरै सडक अझै अवरुद्ध रहेका छन्।
बुधबार बिहानसम्म कुमामोतो क्षेत्रमा ३६ हजार ८८० घर तथा अन्य संरचनामा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध रहेको छ। जापानको रक्षा मन्त्रालयले उद्धार तथा राहत कार्यका लागि तीन हजार ६०० सैनिक परिचालन गरेको छ। साथै क्षतिको हवाई मूल्याङ्कन गर्न २० वटा सैन्य विमानसमेत परिचालन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
भूकम्पका बेला कुमामोतोस्थित कार्यालयमा कार्यरत ३५ वर्षीया चिहारू हाराले भवन अत्यन्तै तीव्र रूपमा हल्लिएपछि कार्यालय नै भत्किने हो कि भन्ने डर लागेको बताएकी छन्। उनका अनुसार कार्यालयमा रहेका सबै कर्मचारी त्रसित बनेका थिए।
एएफपीले प्रमाणीकरण गरेको भिडियो फुटेजमा सडकमा गुडिरहेका भारी सवारीसाधन, ट्राफिक बत्ती तथा सडकबत्ती तीव्र रूपमा हल्लिएको देखिएको छ। कतिपय स्थानमा सडक चर्किएका कारण सवारीसाधन सावधानीपूर्वक सञ्चालन गरिएको थियो। सुरक्षा क्यामेराका दृश्यमा ऐतिहासिक कुमामोतो महलको पर्खालका केही भाग भत्किएको पनि देखिएको छ।
प्रशान्त महासागरको ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा अवस्थित जापान विश्वकै सबैभन्दा बढी भूकम्प आउने मुलुकमध्ये एक हो। चार प्रमुख टेक्टोनिक प्लेटको सङ्गमस्थलमा रहेको जापानमा हरेक वर्ष सयौँ भूकम्प जाने गर्छन्। वैज्ञानिकका अनुसार विश्वभर हुने करिब १८ प्रतिशत भूकम्प जापान आसपासकै क्षेत्रमा केन्द्रित हुन्छन्।
यसअघि सन् २०११ मा जापानमा आएको ९.० म्याग्निच्युडको विनाशकारी भूकम्प र त्यसपछिको सुनामीमा करिब १८ हजार ५०० जनाको ज्यान गएको थियो। उक्त विपद्का कारण फुकुसिमा आणविक विद्युत् केन्द्रमा गम्भीर दुर्घटना भएको थियो। हालको भूकम्पले फेरि एकपटक जापानको भूकम्पीय जोखिम र विपद् व्यवस्थापन क्षमतामाथि विश्वको ध्यान केन्द्रित गराएको छ।
