न्युजिल्याण्डको राष्ट्रिय ध्वजावाहक वायुसेवा कम्पनी एयर न्युजिल्याण्ड चार करोड डलरभन्दा बढी आर्थिक घाटामा रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। कम्पनीले हालै चार करोड डलर घाटा व्यहोरेको विवरण सार्वजनिक गरेसँगै यसलाई कसरी पूर्ति गर्ने र भविष्यको योजना के हुन्छ भन्ने विषयमा बहस सुरु भएको छ।
विश्वव्यापी रूपमा हवाई यात्रुको चाप बढेको र आम्दानी पनि राम्रो रहेको बेलामा एयर न्युजिल्याण्डको नतिजाले लगानीकर्ता र विश्लेषकलाई गम्भीर भएर सोच्न बाध्य बनाएको छ।
अष्ट्रेलियाको क्वान्टासले अर्ब डलरभन्दा बढी नाफा कमाएको जनाएको छ भने उत्तर अमेरिका, युरोप र एसियाका विभिन्न वायुसेवाहरूले भरिभराउ उडान र कीर्तिमानी आम्दानीको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा एयर न्युजिल्याण्डको घाटाले उद्योग क्षेत्रमा चासो बढाएको छ।
फोर्सिथ बार नामक लगानी अनुसन्धान संस्थाका अनुसन्धान प्रमुख एन्डी बाउलीले नतिजा अपेक्षाभन्दा कमजोर रहेको बताए। उनका अनुसार लगानीकर्ताहरूले भविष्यतर्फ बढी ध्यान दिने भएकाले आगामी अवस्थाको संकेत अझै चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। “नतिजा निराशाजनक मात्र होइन, आगामी मार्ग पनि सहज देखिँदैन,” उनले उल्लेख गरे।
बाउलीका अनुसार विश्वव्यापी इञ्जिन मर्मतसम्बन्धी समस्याका कारण केही जहाज लामो समय जमिनमै थन्किनु, आन्तरिक यात्रु माग कमजोर हुनु, उच्च विमानस्थल शुल्क, सञ्चालन खर्चमा वृद्धि तथा मुद्रास्फीतिको निरन्तर दबाबजस्ता कारणले कम्पनीको अवस्था कमजोर बनेको हो। उनका अनुसार यी समस्या समाधान हुन अझै १२ देखि २४ महिना लाग्न सक्छ।
कम्पनीले दिगो नाफामुखी मार्गमा फर्किन “पुनःसंरचना” रणनीति अघि सार्ने संकेत दिएको छ। यसअन्तर्गत उडान मार्ग पुनरावलोकन, खर्च नियन्त्रण, जहाज संरचना समायोजन तथा जनशक्ति व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्णय हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। श्रम खर्च कम्पनीको ठूलो व्यय शीर्षकमध्ये एक भएकाले यस क्षेत्रमा पनि कडाइ हुन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
यसैबीच मध्यपूर्व क्षेत्रमा बढ्दो तनावले इन्धन मूल्यमा चाप पार्न सक्ने र हवाई मार्ग परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने सम्भावनाले पनि वायुसेवा उद्योग थप प्रभावित हुन सक्छ। यस्तो परिस्थितिले यात्रु भाडा वृद्धि हुने संकेत देखिएको छ।
उपप्रधानमन्त्री डेभिड सीमोरले सरकारको स्वामित्वमा रहेको एयर न्युजिल्याण्डको शेयर बिक्री गर्ने विषयमा बहस आवश्यक भएको धारणा सार्वजनिक गरेका छन्। सन् १९८९ मा निजीकरण गरिएको कम्पनी सन् २००१ मा आर्थिक संकटपछि सरकारद्वारा उद्धार गरिएको थियो। हाल सरकारको ५१ प्रतिशत स्वामित्व कायम छ।
स्वतन्त्र उड्डयन उद्योग विश्लेषक आइरीन किङले भने सरकारी स्वामित्व बिक्री गर्नु उचित नहुने धारणा व्यक्त गरेकी छन्। उनका अनुसार एयर न्युजिल्याण्ड केवल व्यावसायिक संस्था मात्र नभई पर्यटन प्रवर्द्धन, पारिवारिक सम्पर्क, व्यापार विस्तार र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानसँग जोडिएको रणनीतिक पूर्वाधार हो। उनले अष्ट्रेलियाली वायुसेवा कम्पनीसँग सहकार्य सुदृढ गरी अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक भित्र्याउन ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिइन्।
किङका अनुसार “एयर न्युजिल्याण्डले केवल नागरिकलाई विदेश पुर्याउने होइन, विश्वका पर्यटकलाई न्युजिल्याण्ड भित्र्याउने भूमिका खेल्नुपर्छ। यो सम्पूर्ण देशको समृद्धिसँग जोडिएको विषय हो।”
उनले कम्पनीको सञ्चालक समितिमा उड्डयन क्षेत्रको गहिरो अनुभव आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै व्यवस्थापन तहमा थप दक्षता जरुरी रहेको टिप्पणी गरिन्।
हालको अवस्था अस्थायी आर्थिक उतारचढाव मात्र हो वा दीर्घकालीन चुनौतीको संकेत हो भन्ने प्रश्न यथावत् छ। आगामी रणनीतिक निर्णय र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्थाले एयर न्युजिल्याण्डको भविष्य निर्धारण गर्ने देखिन्छ।
